کشف فاکتورهای جدید خطر ژنتیکی برای دیابت نوع 2

یک گروه  از محققین بین المللی در مکزیک و ایالات متحده ی آمریکا سرنخ های جدید ژنتیکی که سبب افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع 2 می شود را شناسایی کردند. این فاکتورهای خطر بخصوص سبب افزایش خطر ابتلا به دیابت در افراد مکزیکی و لاتین تبار آمریکایی می شود.

نقشه بالا شیوع نسبی ابتلا به دیابت نوع 2 را در میان کشورهای آمریکایی نشان می دهد. دانشمندان با مطالعه ی جمعیت مکزیکی و لاتین تبار، فاکتورهای خطر ژنتیکی جدیدی را شناسایی کردند که می تواند علت افزایش 20 درصدی شیوع دیابت نوع 2 در این جمعیت را توضیح دهد، منبع این اتفاقات ژنتیکی هنوز بخوبی مشخص نشده است.

این گروه از محققین که بنام کنسرسیوم دیابت نوع دو SIGMAشناخته شده اند،مطالعات بزرگ ژنتیکی بروی نژاد مکزیکی و مکزیکی آمریکایی برای شناسایی یک ژن خطر برای دیابت نوع 2 که در مطالعات قبلی ناشناخته مانده بود را به انجام رساندند.

افرادی که حامل این ژن جدید هستند 25 درصد بیش از افرادی که این ژن را ندارند ممکن است به دیابت مبتلا شوند و افرادی که یک کپی از این ژن را از هر دو والدین خود دریافت می کنند به احتمال 50 درصد به دیابت مبتلا می شوند.

نوع خطرناک تر این ژن در نیمی از جمعیتی که اجداد آنها از بومیان آمریکا است، شامل:آمریکائیان لاتین تبار مشاهده می شود. این واریته در20 درصد از افراد آسیای شرقی و بصورت نادر در جمعیت افراد اروپایی و آفریقایی مشاهده  می شود. دلیل وقوع بیش از حد این ژن در آمریکائیان لاتین تبار که سبب افزایش ابتلا به دیابت در 20 درصد از این جمعیت شده است هنوز نامشخص است.

دکترFlorezمی گوید: تا کنون مطالعات ژنتیکی بزرگی بروی نمونه های تهیه شده از افراد اروپایی یا افرادی با اجداد آسیایی انجام شده بود که این مطالعات سبب شد ژنهای خطر که در جمعیت های مختلف دچار تغییراتی شده اند بررسی نشوند. با گسترش تحقیق و استفاده از نمونه های تهیه شده از نژاد مکزیکی و افراد لاتین تبار، دانشمندان یکی از قویترین فاکتورهای خطر ژنتیکی را تا به امروز کشف کردند. این کشف راههای جدیدی را برای اهداف دارویی روشن کرد و به درک عمیق تر بیماری کمک نمود.

شرح کشف ژن SLC16A11توسط کنسرسیوم Sigmaدر مجله ی Natureبه صورت  آنلاین (25 دسامبر2013) منتشر گردید.

مدیر پروژه دکترTusie-Lunaمی گوید: ما بزرگترین و جامع ترین مطالعه ی ژنومی بروی دیابت نوع 2 را در جمعیت مکزیک تبار تا به امروز انجام دادیم. علاوه بر این که اعتبار این فاکتور ژنتیکی مرتبط با نژاد مکزیکی نسبت به فاکتورهای خطر ژنتیکی شناخته شده بیشتر است ما توانستیم اصلی ترین فاکتور خطر را که در میان جمعیت لاتین تبار آمریکایی نسبت به سایر جمعیت ها در سراسر جهان شایع تر است، کشف کنیم. ما در حال استفاده از این اطلاعات برای طراحی مطالعات جدید با هدف درک چگونگی تأثیرگذاری  واریته های ژنتیکی بر متابولیسم و بیماری، به امید بهبود روش های ارزیابی خطر و درمان بیماری هستیم.

گروه SIGMAبروی چندین بیماری کلیدی که بخصوص با سلامت و بهداشت افراد مکزیکی و لاتین تبار آمریکایی مرتبط هستند از جمله دیابت نوع 2 و سرطان تمرکز کرده اند.

مقاله ی اخیر اولین گزارش در مورد دیابت نوع 2 است، برای بنیاد Carlos slimپروژهSIGMAداستانی از موفقیت کلی است. الگوی تکرار این واریته از SIGMAتا حدی غیرمعمول است.انسان به عنوان یک گونه اولین بار از آفریقا سر برآورده است بنابراین تقریباٌ تمام واریته های ژنتیکی مشترک انسانی در جمعیت آفریقا یافت می شود، با این وجود وارتیه یSLC16A11- علیرغم مشترک بودن در جمعیت های آمریکایی لاتین – در جمعیت بزرگی از آفریقا غائب است و در میان اروپائیان نادر می باشد.

برای درک این الگوی پراکندگی غیرمعمول ، دانشمندان آنالیزهای –ژنومی دیگری را با همکاری انستیتوی Max planckانجام دادند و متوجه شدند که توالی SLC16A11که با افزایش خطر ابتلاء به دیابت نوع 2 مرتبط است در یک ترادف ژنومی نئاندرتالی که اخیراٌ کشف شده است وجود دارد.آنالیزها نشان داد که این نوع  جدید پر خطر از ژن SLC16A11به انسان جدید از طریق ترکیب با نئاندرتال به ارث رسیده است.

به ارث رسیدن یک ژن از اجداد نئاندرتال چندان غیرمعمول نیست: تقریباٌ1 تا2 درصد از توالی های موجود در انسان مدرن امروزی خارج از آفریقا از اجداد نئاندرتال به ارث رسیده است. نکته ی مهم اینست که هیچکدام از افراد مبتلا به دیابت و هیچکدام از اجداد و بومیان آمریکایی یا آمریکائیان لاتین تبار دارای DNAنئاندرتالی اضافه ای که مرتبط  با سایر جمعیت ها باشد، ندارند.از آنجائیکه این اولین بار است که ژن SLC16A11به عنوان عامل ایجاد کننده ی بیماری در انسان معرفی می شود اطلاعات بسیار کمی در مورد عملکرد آن وجود دارد. در مجله ی Natureبرخی از سر نخ های اولیه در مورد احتمال ارتباط آن با دیابت نوع 2 به چاپ رسیده است.

SLC16A11بخشی از یک خانواده ی ژنی است که پروتئین هایی را کد می کنند که متابولیت ها را حمل می کنند- مولکولهایی که در واکنش های شیمیایی مختلف بدن دخالت دارند- مقاله ی منتشر شده توسط کنسریوم Sigmaگزارش می کند که ژن SLC16A11در کبد بیان می شود و در ساختار سلولی شبکه ی اندوپلاسمی بیان می گردد.

محققین به کارهای تحقیقاتی خود بر این ژن ادامه دادند، آنها نشان دادند که تغییر میزان پروتئین SLC16A11می تواند مقدار نوعی از چربی را که قبلاٌ اشاراتی به آن در مورد ارتباط با دیابت شده بود، تغییر می دهد.

این یافته ها محققین را به این فرضیه رساند که ژن SLC16A11ممکن است در انتقال یک متابولیت ناشناخته که بروی میزان چربی در سلولها تأثیر دارد، دخالت داشته باشد و در نتیجه خطر ابتلاء به دیابت نوع 2 را افزایش دهد.

به گفته ی یکی از نویسندگان این مقاله David Altshuler:یکی از هیجان انگیزترین جنبه های این کار کشف نشانه ای در مورد بیولوژی دیابت است. ما در حال حاضر در حال بررسی دقیق متابولیتی هستیم که انتقال داده می شود و اینکه این مولکول چگونه بر متابولیسم تری گلیسریدها تأثیر می گذارد و اینکه طی چه مراحلی دیابت نوع2 بروز می کند.

منبعwww.sciencedaily.com/releases/2013/12/131226115346.htm:

 مترجم: فرخی نیا